
\documentstyle[12pt,a4wide,polski]{article}
\begin{document}
\noindent{\bf Wersja robocza}

\vskip 1cm
\begin{center}
\large

          UNIWERSYTET   MIKO`LAJA KOPERNIKA\\
      OG`OLNOUCZELNIANY  O`SRODEK  OBLICZENIOWY\\
               INSTYTUT  MATEMATYKI\\
   
\vskip 5mm
\normalsize         87-100 TORU`N, ul. Chopina 12/18\\[2cm]


\bf\Large


           PROJEKT  WST`EPNY  ROZWOJU  \\
               X.500  W  POLSCE \\


\vskip 2cm
\normalsize
                
               Maria G`orecka\\
               Tomasz Wolniewicz\\
               Jerzy  `Xenkiewicz\\

\vskip 2.5cm
              
               Raport nr 3/92\\



             Toru`n, listopad 1992\\

\end{center}

\thispagestyle{empty}
\setcounter{page}{0}
\newpage

                


{\bf Podstawa wykonania}

\vskip 2cm




    Niniejsza praca zosta`la wykonana w ramach dzia`lalno`sci 
Naukowych i Akademickich Sieci Komputerowych NASK.


    `"Projekt wst`epny rozwoju X.500 w Polsce" zosta`l
opracowany przez zesp`o`l z Uniwersytetu M.~Kopernika w Toruniu
na podstawie decyzji Zespo`lu  Koordynacyjnego NASK z dnia
30 wrze`snia br powierzaj`acej koordynacj`e prac nad pilotow`a
struktur`a X.500 w Polsce UMK  w Toruniu.

\newpage


\section{Wst`ep}

    Dynamiczny rozw`oj sieci komputerowych umo`xliwia kontakt
pomi`edzy rozproszonymi u`xy\-tko\-wni\-ka\-mi oraz wzajemny dost`ep 
i wymian`e informacji o zasi`egu zar`owno lokalnym jak i 
globalnym.


Jednym z najbardziej rozpowszechnionych zastosowa`n sieci komputerowych
s`a m.in. us`lugi poczty elektronicznej i dost`epu do
zasob`ow informacyjnych. R`o`xnorodno`s`c i mno\-go`s`c sieci
komputerowych oraz protoko`l`ow sieciowych spowodowa`la konieczno`s`c
unifikacji poczty elektronicznej i us`lug w sieciach
komputerowych. Przyk`ladem tego podej`scia jest rozw`oj, w ramach
standard`ow OSI, protoko`l`ow poczty elektronicznej X.400 i us`lug
informacyjnych X.500 Directory.


    Niniejszy projekt zawiera podstawowe informacje o us`lugach
X.500 (X.500 Directory Ser\-vi\-ces) oraz przedstawia koncepcj`e
rozwoju pilotowej sieci X.500 Directory dla `sro\-do\-wis\-ka naukowo
-akademickiego w Polsce w oparciu o Naukow`a i Akademick`a Sie`c
Komputerow`a NASK.

%------------------------------------------------------------------

\section{ Og`olne informacje o ISODE i X.500 Directory}

\subsection{ISODE}


     ISODE (ISO Development Environment) jest implementacj`a
wybranych protoko`l`ow i aplikacji OSI, kt`ore pracuj`a w szerokim
zakresie `srodowiska system`ow operacyjnych UNIX lub UNIX-o 
podobnych.

Pakiet ten jest w chwili obecnej absolutnie dominuj`acym na rynku dost`epnego
oprogramowania implementujacego OSI Directory services (patrz tabela 2.1).
Spowodowane jest to przede
wszystkim tym, `xe ta dojrza`la implementacja by`la do tej pory dost`epna bez
ogranicze`n. Z ko`ncem roku 1992  zako`nczone zostaj`a
 prace nad og`olnodost`epnymi wersjami ISODE. Sytuacja ta
najprawdopodobniej u`latwi wej`scie na rynek innym --- komercyjnym
implementacjom standardu; przez d`lugi okres nale`xy jednak
spodziewa`c si`e dominacji ISODE, zw`laszcza, `xe instytucjom uniwersyteckim
udost`epniane ono b`edzie w formie niedop`latnych licencji.

Zasadnicze komponenty \cite{1}, \cite{3}  ISODE s`a nast`epuj`ace:
\begin{itemize}

\item  zorientowana po`l`aczeniowo obs`luga transportowa: TP4/CLNS,
  X.25 lub CONS,TCP (wed`lug RFC 1006)
\item  po`l`aczenie obs`lugi transportowej dla r`ownoleg`lej pracy
  wielu u`xytkownik`ow
\item  zorientowane po`l`aczeniowo g`orne warstwy OSI: sesji i prezentacji
\item  wybrane elementy obs`lugi aplikacji (Application Service
  Elements-ASE) : ACSE (Association Control), ROS (Remote 
  Operations), RTS (Reliable Transfer)
\item  dost`ep i zarz`adzanie transferem zbior`ow (FTAM) w OSI:
  biblioteki protoko`l`ow, serwery i odbiorcy
\item  obs`luga katalog`ow OSI Directory Service (QUIPU): DSA
  (Directory System Agent) oraz DUA (Directory User Agent)
\item  obs`luga poczty MHS (Message Handling Services) : MTA
  (Message Transfer Agent), dobrane do warto`sci prze`l`acze`n
  i konwersji protoko`lu
\end{itemize}


%-------------------------------------------------------------------

\subsubsection{Konsorcium ISODE}

    Dla promowania i rozwoju aplikacji zorientowanych wed`lug 
standard`ow OSI, w maju br zosta`lo powo\-`la\-ne  konsorcium ISODE
z siedzib`a w USA. 
Na pocz`atku 1993 planuje sie otwarcie Biura Europejskiego.
 Z za`lo`xenia konsorcium
ISODE przyj`e`lo tzw. status non-profit. Zak`lada si`e `scis`l`a
wsp`o`lprac`e konsorcium z organizacjami typu RARE i IFTP. 
Cz`lonkami konsorcium mog`a by`c organizacje komercyjne, akademickie
i badawczo-rozwojowe. Dopuszcza si`e r`ownie`x indywidualnych
cz`lonk`ow. Wielko`s`c wniesionego wk`ladu cz`lonkowskiego
uzale`xniona jest od rodzaju organizacji i ilo`sci zatrudnionych
w nich u`xyt\-kow\-ni\-k`ow .

     Konsorcium zak`lada, `xe we wst`epnym okresie g`l`ownym
obszarem dzia`lania b`ed`a komponenty sieciowe X.400 i X.500
a mianowicie: MHS (Message Handling Services) i Directory
Services, a nast`epnie MTA (Message Transfer Agents) i DSA
(Directory System Agents).


Bli`xsze szczeg`o`ly odno`snie zakresu dzia`lania konsorcium 
ISODE podane s`a w \cite{1}, \cite{2}.

%----------------------------------------------------------------

\subsection{X.500 Directory}

\subsubsection{Podstawowe definicje i informacje}


Przez  X.500 Directory rozumie si`e zbi`or system`ow otwartych,
wzajemnie wsp`o`lpracuj`acych, maj`acych za zadanie utrzymywanie
logicznych baz danych zawieraj`acych informacje o zbiorze obiekt`ow
w realnym otoczeniu.


Przez u`xytkownik`ow X.500 Directory rozumie si`e ludzi i programy
komputerowe, patrz \cite{3}, \cite{6}.


    X.500 Directory jest rodzajem `"`swiatowej ksi`a`xki telefonicznej."
Zawiera szeroki wachlarz informacji o organizacjach, jednostkach   
i osobach, `l`acznie z mo`xliwo`sci`a zapisu fotograficznego 
i d`zwi`ekowego. Zasada dzia`lania X.500 Directory jest podobna do
internetowych Name-Serwer`ow.
Ustanowiona jest sie`c serwer`ow, komunikuj`acych si`e mi`edzy
sob`a za pomoc`a specjalnego protoko`lu X.500. Ka`xdy kraj bior`acy
udzia`l w projekcie ma serwer na szczeblu kraju, zarejestrowany
w serwerze poziomu `"root".
Administrator serwera poziomu krajowego jest odpowiedzialny za
koordynacj`e `l`aczno`sci (komunikacji) z serwerami ni`xszego
poziomu, kt`ore obs`luguj`a  organizacje. Organizacje mog`a by`c
podzielone na mniejsze jednostki obs`lugiwane przez serwery
ni`xszych szczebli. Analogicznie jak administrator poziomu krajowego,
ustanawia si`e administrator`ow serwer`ow ni`xszych poziom`ow
z podobn`a odpowiedzialno`sci`a.
%------------------------------------------------------------------

\subsubsection{Program pilotowy X.500 Directory}

Projekt pilotowy X.500 Directory  jest  inicjatyw`a rozwijaj`aca si`e
g`l`ownie w `srodowisku akademickim znan`a w Europie jako PARADISE
Project. Analogiczna inicjatywa w USA znana jest jako PSI White Pages
Project.

  Inicjatywa projektu PARADISE sponsorowana przez  RARE powsta`la w 1990
roku w ramach programu COSINE. Projekt PARADISE bazuje na rekomendacjach
norm CCITT, Blue Book z 1988 roku oraz uaktualnionych norm z 1992 roku. 
W dodatku A przedstawiono zalecenia OSI w zakresie Directory \cite{3},
\cite{6}.
 Eksperymentalna wersja projektu pilotowego 
PARADISE jest ju`x na uko`nczeniu. Przewiduje si`e jednak,`xe w 
ci`agu najbli`xszych kilku lat X.500 Directory opracowane w ramach
projektu PARADISE b`edzie prowadzone na takich zasadach jak obecnie.

     Rozw`oj fazy pilotowej X.500 Directory w poszczeg`olnych
krajach jest bardzo zr`o`x\-ni\-co\-wa\-ny. Cz`e`s`c  kraj`ow ma szeroko 
zakrojone programy i udost`epnia znaczne ilo`sci danych, inne
maj`a bardzo wyrywkowe dane, rzadko aktualizowane. Wed`lug \cite{8}
21 kraj`ow w Europie w`l`aczy`lo si`e do programu X.500 Directory
i tworzy w swoich krajach struktury pilotowe X.500. Najbardziej
zaawansowane s`a W.~Brytania, Szwajcaria, Niemcy, Finlandia, Francja
i Norwegia. Wi`ekszo`s`c pozosta`lych kraj`ow  jest w stadium
pocz`atkowym budowy infrastruktury X.500. Kilka dalszych kraj`ow
planuje w`l`aczenie si`e do X.500 Directory.
        
%--------------------------------------------------------------------

Pilotowy program  PARADISE koordynowany jest przez University
College London. Us`lugi X.500 Directory zabezpiecza  University
of London Computer Centre (ULCC) przy wsparciu firmy X-Tel
Services Ltd. Punktem podstawowym us`lug jest udost`epnienie
centralnego DSA (rozproszonej  bazy danych Directory) i DUA
(interfejsu u`xytkownika).
U`xytkownikowi (DUA) oferowane s`a nast`epuj`ace narz`edzia
dost`epu (interfejsy) do Directory \cite{4}:
\begin{itemize}
\item  DISH: Directory SHell
\item  SID : Steve's Interface to DISH
\item  DE  : Directory Enquires
\item  FRED: FRont End to DISH
\item  SD  : SCreen Directory
\item  POD : POPpup Directory
\end{itemize}

Dost`ep u`xytkownik`ow do X.500 Directory oraz `l`aczno`s`c
pomi`edzy serwerami  oparta jest o protoko`ly IP, X.25 oraz PSS.
Na `swiecie, w pilotowym PARADISE,  pracuje oko`lo 400 serwer`ow DSA
wykorzystuj`acych najbardziej popularne oprogramowanie QUIPU
co ilustruje poni`xsze zestawienie wg \cite{8}:

\begin{center}
\begin{tabular}{lcr}
QUIPU (public domain)       & - &  360\\
UCOM. X 500 ( E 3 x )        & - &   20\\
DIR. X (SNI)                 & - &    1\\
Office Team (Bull)          & - &    1\\
DirWiz (System Wizards)     & - &    1\\
\end{tabular}
\end{center}

%--------------------------------------------------------------------


\subsection{Dokumentacja, publikacje}

   Podstawowa dokumentacja opisuj`aca X.500 Directory sk`lada
si`e z 5 tom`ow (ok.~1000 str.). Opis szcze\-g`o\-`lowy dokumentacji wed`lug
\cite{4}
ujmuje Dodatek B. Dokumentacja ta znajduje si`e w katalogach 
zarz`adzanych przez biuro programu pilotowego PARADISE i jest
 `"public domain". Ponadto katalogi zawieraj`a index literaturowy
znajduj`acych si`e publikacji, referat`ow, abstrakt`ow i
niekt`orych zalece`n RCF dotycz`acych X.500 Directory, kt`ore
s`a r`ownie`x  `"public domain".

Pe`lna dokumentacja (i `zrodlowy kod ISODE) dost`epna jest za pomoc`a
anonimowego ftp (np. z  uu.psi.com [136.161.128.3]). Przewidujemy, `xe na
UMK za`lo`xone zostanie w nied`lugim czasie archiwum udost`epniaj`ace
wszystkie `zrod`la i dokumentacj`e. 

   Uiszczaj`ac odpowiedni`a op`lat`e mo`xna zam`owi`c u dystry-
butor`ow (University of Pennsylvania i University College
London) dokumentacj`e na no`sniku magnetycznym tj. na 1/2 calowej
ta`smie, 1600 bpi lub 1/4 calowej ta`smie, SUN cartridge.



\section{Koncepcja X.500 Directory w sieci NASK}

\subsection{Stuktura danych w  X.500 Directory}

Zgodnie z za`lo`xeniami X.500 Directory 
struktura danych  jest zgodna z
administracyjno-organizacyjnym podzia`lem.
Dok`ladniej m`owi`ac dane nale`x`a  z reguly do jednej z kategorii:
{\em kraj} ({\tt country}), {\em instytucja} ({\tt organization}), {\em jednostka
organizacyjna} 
lub {\em oddzia`l} ({\tt organizationalUnit}), {\em osoba} ({\tt person}). 
Istnieje r`ownie`x kategoria obiektu {\tt locality}, jest ona jednak
stosowana rzadko i tylko w przypadkach nie daj`acych si`e wpasowa`c do
wspomnianych powy`xej schemat`ow np.\ organizacje z natury miedzynarodowe
znajduj`a si`e bezpo`srednio pod {\tt locality=Europe}.


Nie ma ogranicze`n co do ilo`sci szczebli instytucji czy jednostek
organizacyjnych; przesadne rozbudowanie drzewa  doprowadza jednak do
zaciemnienia obrazu i nie jest zalecane.



Dane przechowywane s`a w serwerach (DSA) i struktura danych musi by`c
odzwierciedlona w strukturze serwer`ow. Optymalnym rozwi`azaniem jest gdy
poszczeg`olne instytucje (a w przypadku instytucji du`xych rozmiar`ow
jednostki organizacyjne) posiadaj`a w`lasne serwery. Na obecnym stopniu
rozwoju techniki sieci komputerowych unika`c nale`xy zbytniego
rozcz`lonkowania sieci serwer`ow. Motywowane jest to faktem, `xe niekorzystne
jest, gdy w celu odszukania pojedynczego has`la (osoby) na terenie danej
instytucji konieczna jest konsultacja ze znaczn`a ilo`sci`a serwer`ow ni`xszego
szczebla. Wprowadza to konieczno`s uruchamiania du`xej ilo`sci po`l`acze`n i
startowana ze stanu u`spienia kilku serwer`ow, co w rezultacie znacznie
spowalnia dost`ep do danych. Z drugiej jednak strony, bardzo du`xe zbiory
danych stanowi`a znaczne obci`azenie dla poszczeg`olnych komputer`ow, a budowa
sieci w oparciu o niewielk`a tylko ilo`s`c serwer`ow zwi`eksza szanse chwilowej
niedost`epno`sci znacznych zbior`ow danych.





\subsection{Wymagania sprz`etowo-programowe}





Polski projekt pilotowy rozwija`c si`e b`edzie w oparciu o oprogramowanie
ISODE. Jest to uzasadnione popularno`ci`a tego pakietu jak r`ownie`x
faktem, `xe oprogramowanie jest dost`epne nieodp`latnie.  Oprogramowanie to napisane zosta`lo pod systemem BSD UNIX i, pomimo
istnienia port`ow do Systemu V, najlepiej pracuje pod systemem BSD. Zgodnie
z dochodz`acymi informacjami obserwuje si`e problemy z kompilacj`a pakietu
ISODE pod systemen Solaris 2.0. Problemy te s`a bez w`atpienia przej`sciowe,
tym niemniej w chwili obecnej ograniczy`c si`e nale`xy do platform dobrze ju`x
przetestowanych.
Oprogramowanie wspomagaj`ace (DUA) wykorzystuj`ace `srodowisko X-Windows
wymaga dodatkowych bibliotek (Athena Widgets) i nie kompiluje si`e
bezpo`srednio pod systemem Open Windows na Sun-ach.





Z bezpo`srednich do`swiadcze`n wiemy, `xe podstawowe oprogramowanie bez wi`ekszych 
k`lopot`ow kompiluje si`e na komputerach Sun (SunOS 4.1.2) i MIPS. Zgodnie  z
informacjami od innych u`xytkownik`ow oprogramowanie pracuje te`x na
komputerach NEXT i VAX (pod systemem ULTRIX). Przypuszczamy, `xe w fazie
pilotowej serwery b`ed`a oparte w`la`snie na tego typu komputerach.



W dodatku za`l`aczono publikowany w raportach PARADISE wykaz komputer`ow wraz z
systemem operacyjnym, na kt`orych mo`ze pracowa`c oprogramowanie ISODE.

Sam serwer jest programem o znacznej obj`eto`sci, zajmuj`acym min.\ 6 MB
pami`eci, a w przypadku znacznej ilo`sci danych wi`ecej (ok.\ 2kB/entry).
Obecnie pracuj`acy serwer poziomu krajowego umiejscowiany jest na
SparcStation IPX i po rozszerzeniu pami`eci tego komputera z 16 do 24~MB
daje si`e zaobserwowa`c bardzo znaczne zmniejszenie czasu wyszukiwania
danych. Jako wniosek nale`xy przyj`a`c za`lo`xenie, `xe serwery, zw`laszcza
obs`luguj`ace du`xe zbiory danych, umiejscowione winny by`c na komputerach
du`xych i, w miar`e mo`x\-li\-wo`sci, stosunkowo ma`lo obci`a`xonych.



W pocz`atkowej fazie tworzenia projektu
rozwa`xane b`ed`a wy`l`acznie po`l`aczenia na bazie IP.



\subsection{Organizacja i utrzymanie zasob`ow}



Jak wspomniano powy`xej, dane winny by`c obs`lugiwane przez serwery
zorganizowane zgodnie ze strukrur`a organizacyjno-administracyjn`a kraju. 
Ka`xdy serwer posiada administratora (managera) maj`acego nieograniczone
prawa dost`epu i modyfikacji danych utrzymywanych przez ten serwer.
Manager serwera jest r`ownie`x odpowiedzialny za informacj`e o samym
serwerze, pomimo, `xe  jest ona sk`ladowana w serwerze stopnia wy`xszego.
Administrator mo`xe nadawa`c prawa do modyfikacji pewnych obszar`ow danych
innym osobom. W ten spos`ob mo`xliwe jest cedowanie odpowiedzialno`sci za
fragmenty Directory na osoby zatrudnione w poszczeg`olnych instytucjach,
czy jednostkach organizacyjnych. Istnieje r`ownie`x mo`xliwo`s`c przydzielenia
osobom wyst`epuj`acym w zasobach Directory prawa do modyfikacji w`lasnych
danych. Administrator serwera staje si`e faktycznie odpowiedzialny
za dane nie tylko przechowywane w jego serwerze, ale i na szczeblach
poni`xej. Nie ma wprawdzie mo`xliwo`sci dost`epu do modyfikacji danych
przechowywanych na ni`xszych szczeblach, ale mo`xe do pewnego stopnia
ogranicza`c ich strukture, a w skrajnych przypadkach nawet od`l`aczy`c serwer
od sieci.



Przewidujemy, ze faza pilotowa rozwija`c si`e b`edzie pod patronatem NASK w
o`srodkach akademickich kraju. 
Ze wzgl`edu na ograniczenia organizacyjno-sprz`etowe, jak i stosunkowo
niewielk`a ilo`s`c danych (w pocz`atkowej fazie projektu) mo`xna uzna`c za
wystarczaj`ace, je`xeli uruchamiane serwery b`ed`a odgrywa`ly pocz`atkowo rol`e
serwer`ow regionalnych obs`luguj`ac kilka uczelni zlokalizowanych w pobli`xu.
Do lokalnych manager`ow nale`xe`c b`edzie decyzja, czy odpowiedzialno`s`c za
dane poszczeg`olnych instytucji przeka`x`a reprezentantom tych instytucji.
Niew`la`sciwe wydaje si`e natomiast, aby w fazie pilotowej umo`xliwia`c
modyfikacje w`lasnych danych poszczeg`olnym, zapisanym w Directory, osobom.
Doprowadzi`loby to nieodzownie do utraty panowania nad jednorodno`sci`a
formatu danych.



Dane Directory pochodz`a zawsze z jednego g`l`ownego serwera (master DSA) dla
danej jednostki, ale mog`a by`c replikowane w innych (slave DSA). Taka
replikacjia umo`xliwia szybszy dost`ep do zasob`ow. Zgodnie z przyjet`a
og`olnie zasad`a ka`xdy serwer powinien replikowa`c dane szczebla bezpo`srednio
powy`xej i poni`xej swojego miejsca w drzewie. W przypadkach usasadnionych
np.\ nisko wydajnymi po`l`aczeniami, celowe mo`xe by`c r`ownie`x replikowanie
danych innych, np.\ organizacji tego samego szczebla. Serwer poziomu
krajowego replikuje obecnie (w celach eksperymentalnych) 
dane Irlandii i Australii.



Jedn`a z g`l`ownych zasad Directory jest jednoznaczno`s`c danych. Oznacza to,
`xe `xaden obiekt nie mo`xe by`c reprezentowany dwukrotnie w niezale`xny
spos`ob. Z drugiej strony niejednokrotnie zachodzi konieczno`s`c wymienienia
danego obiektu jednocze`snie w kilku pozycjach drzewa (np.\ w przypadku
os`ow zajmuj`acych kilka wa`xnych funkcji) w takiej sytuacji u`xywa`c nale`xy
alias`ow --- czyli odsy`laczy do innych pozycji drzewa, lub specjalnej
kategorii obiektu --- {\tt OrganizationalRole} przeznaczonej do
reprezentowania os`ob za pomoc`a ich funkcji a nie nazwisk.



Nie ma obecnie jednoznacznych wytycznych co do sposobu i j`ezyka
wprowadzanych danych. Administrator serwera mo`xe wprowadza`c ograniczenia
co do r`o`xnorodno`sci kategorii danych przechowywanych w podleg`lym mu
fragmencie drzewa.



Zgodnie z zaleceniami projektu PARADISE, serwery QUIPU powinny mie`c nazwy
pocho\-dz`a\-ce od zagro`xonych gatunk`ow flory i fauny
po`ludniowo-ameryka`nskiej. W praktyce zasada ta nie jest do ko`nca przestrzegana,
wydaje sie jednak, ze przynajmniej naj\-wa`x\-niej\-sze  serwery w
kraju powinny takie nazewnictwo zastosowa`c.



\subsection{Wnioski}



Bior`ac pod uwag`e powy`xsze rozwa`xania nale`xa`loby przyj`a`c nast`epuj`ece
za`lo`xenia dla rozwoju fazy pilotowej w Polsce:



\begin{enumerate}

\item W pocz`atkowej fazie projektu komunikacja realizowana b`edzie na bazie
protoko`lu~IP.



\item Serwer poziomu krajowego nie b`edzie obs`lugiwa`l `xadnych danych
ni`xszego szczebla, za wyj`atkiem by`c mo`xe wyrywkowych informacji o
o`srodkach ulokowanych w obszarach gdzie w danym momencie nie ma `xadnych
serwer`ow lokalnych.



\item Serwery poziomu ni`xszego b`ed`a spe`lnia`ly chwilowo rol`e serwer`ow
regionalnych bed`ac `"masterDSA" dla kilku organizacji na danym terenie.



\item System w fazie pilotowej rozwijany b`edzie zgodnie z tendencjami
europejskimi, tzn.\ nie b`edzie sie stawia`lo przeszk`od jednostkom pragn`acym
uruchamia`c swoje w`lasne serwery, pod warunkiem, `xe nie b`edzie to zaburza`lo
ca`lej struktury Directory. Nale`xy liczy`c si`e ze znacznym zainteresowaniem
w jednostkach silnie skomputeryzowanych (Instytuty Informatyki, Matematyki,
Fizyki, O`srodki Obliczeniowe). Jednostki takie powinny mie`c mo`xliwo`s`c
uruchamiania w`lasnych serwer`ow, bior`ac jednocze`snie odpowiedzialno`s`c za
dane ca`lej instytucji, do kt`orej nale`x`a, przynajmniej do czasu
ustanowienia oficjalnego serwera dla tej instytucji. Zgoda na zak`ladanie
serwer`ow ni`xszych szczebli (dla jednostek organizacyjnych), w przypadku
kiedy istnieje serwer dla ca`lej organizacji, powinna by`c w gestii
administratora serwera tej organizacji. Przy odzielaniu zgody nale`xy bra`c
pod uwag`e kwestie sprawno`sci dzia`lania ca`lej sieci i w wi`ekszo`sci
wypadk`ow replikowa`c zasoby nowego serwera.



\item Dane powinny by`c wprowadzane tak, aby umo`xliwi`c dost`ep do nich na
wiele sposob`ow, zar`owno w j`ezyku polskim jak i angielskim. Nazwy
instytucji podawane powinny by`c w kilku wariantach (np.\ Uniwersytet
Miko`laja Kopernika, UMK, Nicholas Copernicus University, University of
Torun). Wydaje si`e, `xe uzasadnione jest stosowanie przy nazwach
wariantowych r`ownie`x nazw nieoficjalnych. Administratorzy serwer`ow
regionalnych  ustal`a wsp`olne dla ca`lego kraju ograniczenia co do struktury
danych. 



\item Serwer krajowy b`edzie replikowa`l dane wybranych kraj`ow oraz
najwy`xszy poziom danych krajowych; serwery regionalne --- dane
og`olnopolskie i ew.\ poziom `"root".



\item Serwery regionalne powinny przybra`c nazwy zgodne z zaleceniami ISODE.



\item Rozwa`xone zostanie uczestnictwo NASK w konsorcium ISODE.
\end{enumerate}

\section{Fazy rozwoju X.500 Directory w Polsce}


\subsection{Stan obecny}
W chwili obecnej w sieci `swiatowej pracuj`a dwa eksperymentalne
serwery X.500, oba
umiejscowione w Toruniu, oba na komputerach Sun i korzystaj`ace z
oprogramowania ISODE~8.0. Jeden z nich jest serwerem
poziomu krajowego, drugi uniwersyteckiego. Sumarycznie serwery te maj`a
informacje o ok.\ 200 obiektach. Ze wzgl`edu na stosunkowo niewielk`a
obecnie ilo`s`c danych, dwa serwery nie s`a niezb`ednie konieczne, ale taki
rodzaj organizacji jest pierwszym krokiem do utworzenia struktury zgodnej
z przyj`etymi za`lo`xeniami ko`ncowymi i wi`a`xe si`e z prowadzonymi
pracami rozwojowymi. Poza rozbudow`a bazy danych, w o`srodku toru`nskim
prowadzone s`a intensywne prace nad powiekszaniem bazy oprogramowania i
za`lo`xeniami rozwojowymi  X.500. 



\subsection{Etap I\ \ \ (1.1.93--30.06.93)}

\begin{itemize}
\item Instalacja oprogramowania X.500 w wybranych o`srodkach sieci NASK.
Wst`epne prace nad eksperymentalnymi bazami danych maj`ace na celu nabranie
do`swiadczenia przy administrowaniu X.500.

\item Spotkania robocze administrator`ow regionalnych maj`ace na celu wymian`e
do`s\-wiad\-cze`n, przyj`ecie (w uzgodnieniu z NASK) 
zasad wpisywania do Directory informacji o
organizacjach komercyjnych, ustalenie podstawowych wytycznych co do
formatu danych przechowywanych w Directory.

\item Ustanowienie bazy oprogamowania i dokumentacji dost`epnych za pomoc`a
anonimowego ftp.

\item W`l`aczenie nowych serwer`ow X.500 do sieci.

\item Rozw`oj modelowej bazy danych w UMK (baza ta powinna stanowi`c wz`or
dla innych i zawiera`c, mi`edzy innymi,  dane graficzne).
\item Rozw`oj bazy danych szczebla krajowego.

\item Prace rozwojowe nad rozszerzeniem us`lug X.500 (FTAM itp.).

\item Zbadanie sytuacji prawnej pod k`atem ochrony danych osobistych
obywateli. 
\end{itemize}

\subsection{Etap II\ \ \  (1.07.93 -- 31.12.93)}
\begin{itemize}
\item Rozw`oj i administrowanie lokalnych baz danych.
 

\item Rozw`oj i testowanie sprawno`sci dzia`lania pilotowej sieci
krajowej.


\item Seminarium administrator`ow X.500 Directory. (Wymiana do`swiadcze`n,
przekazanie wytycznych administrator`ow szczebla root administratorom
ni`xszych szczebli, informacja na temat nowego oprogramowania).

\item Rozbudowa bazy serwer`ow.

\item Rozpoznanie narz`edzi ochrony X.500 Directory.

\item Instalacja nowych wersji oprogramowania ISODE.

\item Analiza wymaga`n sprz`etowych pod k`atem niezawodno`sci dzia`lania
pilotowej sieci X.500 Directory.

\end{itemize}


\subsection{Etap III\ \ \  (1.01.94 -- 31.12.94)}
\begin{itemize}

\item Prace rozwojowe (dost`ep  serwer`ow do sieci X.25, istalacja
pr`obnik`ow sprawno`sci sieci).

\item Modernizacja sprz`etowa serwer`ow.

\item Prace w`lasne nad oprogramowaniem
wykorzystuj`acym biblioteki dost`epu do X.500 

\item Testowanie oprogramowania X.500 pochodz`acego ze `zrode`l komercyjnych
(mo`xna za\-k`la\-da`c, `xe cz`e`s`c producent`ow oprogramowania b`edzie
sk`lonna udost`epni`c je w celach ewaluacji).

\item Dostosowywanie Directory do j`ezyka polskiego.

\item Aktualizacja oprogramowania ISODE.

\item Aktualizacja baz danych.

\item Administrowanie i zarz`adzanie pilotow`a sieci`a X.500 Directory.
\end{itemize}

\begin{thebibliography}{99}
\bibitem{1} Kille S.E.: `"An Introduction to the ISODE Consortium", University College 
London, March 12, 1992.
           
\bibitem{2} Kille S.E.: `"The ISODE Consortium", University College 
London, May 10, 1992.

\bibitem{3} Kirstein P.T.: `"CCITT Recommendations of the X.500 Series, The Directory",
University College London, April 1992.

\bibitem{7} `"PARADISE, International Report", No.2, November 1991.
\bibitem{8} `"PARADISE, International Report", No.3, May 1991.
\bibitem{4} Robbins C.J., Kille S.E.: `"The ISO Development Environment: Users Manual,
Volume 5: QUIPU", version 7, X-Tel Services Ltd., University College
London, July 1, 1992.

\bibitem{5} Robbins C.J., Onions J.P.: `"The ISO Development Environment: Users Manual",
Update Release, version 8, X-Tel Services Ltd., University College
London, June 17, 1992.

\bibitem{6} Schnabel F.: `"X.500 Directory and Information Services", University of
Technology, Graz, July 15, 1991.



\bibitem{9} M. Rose: RFC 1085 `"ISO Presentation Services on top of TCP/IP based 
internets", December 1988.

\end{thebibliography}


\end{document}

